Tes ás veces a sensación de que o universo conspira para axudarte no teu camiño?
Nos últimos anos, deixando atrás o marketing «tradicional» para achegarme a algo máis afirmador da vida, máis aliñado coa miña intuición, sentín esa maxia do universo conspirando: atopar as persoas axeitadas no momento axeitado, estar no lugar axeitado no momento axeitado, ou algo tan simple como que se me ocorra unha idea que aterra xusto onde xa estaban a pensar as persoas coas que traballo.
Chámalle tempos divinos ou nesgo de confirmación, algo está a pasar. Cóntocho.
Sen traballo, botando raíces
O ano pasado quedei sen traballo a partir de febreiro. Decidín deixar de ser nómade dixital e empezar a botar raíces. Mudeime ao rural, no medio de ningures. Parei e seguín o meu instinto. Sabía o que xa non quería.
Ese verán fixen un curso de construción con cob. Coa miña parella fun dándolle forma ao soño de construír unha casa coas nosas propias mans. Nesas semanas vin unha publicación dun dos meus referentes no mundo da rexeneración, Tijn Toelker (abre nunha lapela nova) , que ofrecía tres prácticas no Bioregional Weaving Labs Collective. Ese mesmo ano, en xaneiro, participara no encontro Hope (abre nunha lapela nova) , organizado por eles. E o encontro fixo exactamente o que prometía: ver en acción a forma biorrexional de organizarse devolveume a esperanza. Plantou unha semente.
Durante ese tempo sen traballo lin e aprendín moito. Lin «Designing Regenerative Cultures», de Daniel Christian Wahl, e fíxoseme evidente que, para reducir a complexidade do cambio sistémico, hai que centrarse nas biorrexións.
Non podemos salvar o mundo; só podemos salvar lugares. A rexeneración da saúde planetaria só pode acontecer ecosistema a ecosistema ou biorrexión a biorrexión.
Daniel Christian Wahl (abre nunha lapela nova)
Aquilo encaixaba co que aprendera traballando con Climate Farmers: unha soa organización non vai cambiar o mundo. Fan falta carteiras de proxectos e innovacións arraigadas nun lugar, que aumenten a resiliencia e o impacto a escala rexional e que, sumadas, produzan un cambio sistémico entre rexións.
Así que aí estaba eu, montando unha candidatura a duras penas entre pisada e pisada de barro, erguendo unha casa con quince persoas vidas de todo o mundo. Nos círculos de palabra semanais, ao longo desas cinco semanas, moita xente dicía o especial que era ser unha comunidade tan diversa reunida con propósito e coherencia, mentres o mundo de fóra parecía cada vez máis polarizado e hostil.
Un mundo vello que morre e un novo que loita por nacer
Vexo como os sistemas e as institucións se desfían ao meu redor, e rápido.
Políticos e grandes empresas agárranse ao poder e non son quen de manexar a volatilidade sistémica que estamos a vivir.
Un mundo vello que morre.
Sinto desesperanza, rabia, incerteza e tristura.
Pero entón vexo un movemento de esperanza activa (abre nunha lapela nova) .
Xente que impulsa cambios por todo o mundo, plantando cara aos retos do noso tempo.
Sinto esperanza, conexión, coherencia e arraigo.
E tamén illamento entre proxectos, e falta de organización.
Un mundo novo que loita por nacer.
Aquí é onde entra o biorrexional.
Que é o biorrexional e que significa tecer
Como estratexia de resiliencia comunitaria.
Como o acto de habitar un lugar, formar parte dos seus sistemas naturais e traballar con eles.
Como resposta concreta á meta-crise, que abrangue economía, ecoloxía e estruturas sociais.
Ao cabo é un patrón evolutivo de supervivencia da nosa especie: o intercambio entre o lugar e a xente, baseado en relacións.
A parte de «tecer» no tecido biorrexional é a práctica de conectar persoas e proxectos de forma sinérxica e con propósito. Conecta as persoas entre si e cunha visión de futuro compartida para a biorrexión. Favorece colaboracións con impacto sistémico, fai posible a aprendizaxe colectiva e a iteración e, sobre todo, encarna o cambio que queremos ver cara a ese mundo máis fermoso que o noso corazón sabe posible.
A maxia deste enfoque: non fai falta agardar a que as condicións sexan perfectas.
Está dispoñible agora mesmo. É simplemente outra maneira de estar e de mirar o lugar que habitas: converterte no seu custodio.
Hai toda unha rede de biorrexións en Europa e no mundo prototipando novas formas de gobernanza, novos fluxos financeiros e procesos participativos de abaixo arriba. Aprendizaxe compartida, recursos compartidos, visión compartida.
Como unir o dixital e o local
Empecei a traballar a tempo parcial co Bioregional Weaving Labs Collective en setembro de 2025. Agora, oito meses despois de lanzarme de cabeza ao mundo biorrexional, coñecendo xente marabillosa, aprendendo e acompañando, podo mirar atrás e ver un camiño que pagou a pena. E queda moito por aprender, por facer e por ser.
Hai algo que compartimos quen traballamos no biorrexional: queremos pasar máis tempo sen pantallas, nos lugares onde vivimos, sentindo o corpo e conectando co mundo máis-que-humano. Iso choca coa forma de traballo en liña que necesito para conectar entre biorrexións.
Como salvar esa distancia?
Dedicando o meu tempo libre a facer conexións locais e a construír relacións.
Desde o primeiro día aquí quixen coñecer a comarca e a súa xente. O proxecto de aldea ao que me sumei xa estaba conectado coa comunidade máis ampla, e eu tiña tempo, así que foi bastante doado.
Entre xornadas de traballo comunitario (abre nunha lapela nova) , paseos polo río e actos locais, a miña rede medrou axiña.
E o que percibín é que aquí hai moitísima enerxía. Moita xente autónoma que quere ampliar ou empezar outra cousa, como uns amigos que están a facer sidra nun pomar que lles regalaron. Un grupo de consumo local que merca a granel a produtores da zona. Un proxecto de agroforestería sintrópica (abre nunha lapela nova) coñecido en todo o mundo que está a dar forma ao deseño de bosques comestibles aquí e fóra. Espazos culturais. E, por suposto, a nosa aldea rexenerativa (abre nunha lapela nova) .
Estaba todo aí. Pero non había coherencia. Pouca colaboración. Mesmo illamento.
Os ingredientes estaban sobre a mesa, pero non había ninguén a cociñar.
Pensei: se cadra ese é o meu papel. Pero a síndrome do impostor dicíame: «Quen te pensas que es? Nin sequera falas galego. Non te van respectar. Nin o intentes.»
Aínda así sentía un tirón. Outra voz dicíame: «Es xustamente quen estabas a agardar. Non precisas o plan enteiro, empeza e xa o irás descubrindo.»
Coa inspiración e o aprendido no Bioregional Weaving Labs Collective ás costas, fíxenlle caso a esa voz.
Busca ese un por cento
Chegaba decembro e apareceu un encontro sobre emprendemento social nun espazo cultural da zona. Pareceume unha boa ocasión para coñecer xente interesada niso.
Se queres empezar a tecer biorrexión, un bo comezo é sinxelamente coñecer as persoas e os proxectos da túa comarca e seguir a enerxía de quen quere mover o statu quo. Coñece a quen impulsa cambios preto de ti.
Unha regra que aprendín de Igor, tecedor biorrexional en Francia, é a regra 90-9-1: o 90 por cento da xente mira, o 9 por cento participa e o 1 por cento fai que as cousas pasen. Busca ese 1 por cento da poboación da túa comarca para empezar.
E entón o divino xuntounos
Lucas, o home que organizaba o encontro de emprendemento social, intuíu algo e propúxome unha cervexa ao rematar.
Conectamos ao instante.
Cando lle falei do meu traballo de tecido biorrexional, acendéronselle os ollos.
Contoume que levaba anos traballando así, pero que lle custaba poñerlle palabras.
E con moita humildade reveloume que leva tempo traballando para levar a biorrexión cara á soberanía alimentaria e a rexeneración a través da súa axencia de innovación en sistemas alimentarios, PRATO_DO.
Creo que ese día namorei. Non de forma romántica, senón de amor pola vida e de gratitude por aquilo cara ao que o universo me está a guiar.
Dúas semanas despois do Nadal organizamos unha comida compartida na nosa aldea. Fixéronse máis conexións.
Lucas presentoume a Eduardo e a Pepe, dous homes que fan traballo cultural, desde retratar a cultura galega contemporánea (abre nunha lapela nova) en fotografías ata converter un vello establo de vacas nun teatro para o rural, Teatro das Cortes A.C. Volta e Dálle.
Ese día coñecín unha muller do concello que traballa pola igualdade entre mulleres e homes e que axudou a montar un banco de sementes liderado por mulleres na nosa comarca.
E unha cociñeira que buscaba algo distinto ao negocio tradicional de restaurante, e que agora colabora co proxecto de agroforestería sintrópica para facer comida deliciosa a partir do que dan as árbores.
E máis xente da casa ponte local (abre nunha lapela nova) , que a miúdo funciona como porta de entrada para quen chega á comarca.
Isto está en marcha.
Poñer orde no caos creativo
Simplemente empezamos a vernos cada semana, en persoa, para facer este camiño xuntos.
Eu aprendo sobre o seu proceso destes últimos anos e cóntolle o enfoque do Bioregional Weaving Lab. El ensíname unha lista de máis de 200 axentes cos que traballou, e eu vexo o valor desas relacións.
E entón, como poñer orde no caos creativo que estivo a sosterse practicamente só durante dez anos?
Eu achego algo de estrutura, que é o que se me dá ben. O simple xesto de ordenar as ideas e as accións locais de Lucas co proceso que co-desenvolvemos nos Bioregional Weaving Labs, darlle un espazo de traballo en liña onde recoller o traballo explícito e ser un interlocutor con quen pensar, xa pon cousas en movemento.
Apuntámonos ao curso de colaboración multiactor de Ashoka (abre nunha lapela nova) , que nos dá máis ferramentas teóricas e prácticas para traballar cos moitos axentes da comarca e cohesionalos cara á rexeneración.
Descubrín que Lucas está cheo de sorpresas. Co seu amigo Añon, que dirixe o mestrado en enerxías renovables, cambio climático e desenvolvemento sostible da Universidade de Santiago de Compostela e vive preto, tiña preparada unha fin de semana na biorrexión.
Un prototipo de residencia biorrexional.
Imaxinamos esa fin de semana tamén como unha activación do ecosistema. Convidamos a quen impulsa cambios na zona, a fundacións e a outros axentes afíns.
E o curioso? Isto nin sequera parece traballo.
A fin de semana
Chega a fin de semana e estou emocionadísimo. Durmimos nun lugar precioso restaurado (abre nunha lapela nova) , de época feudal, cheo de arte e historia local.
O venres é un gran éxito. Xuntamos máis de 35 persoas do ecosistema local e cada unha contou por que viñera e que agardaba de todo isto. Compartiron a súa historia, o seu agradecemento polo encontro e o seu amor polo territorio.
Chámame hippie, pero cando responsables de fundacións con moito diñeiro falan de amor nese contexto, é que algo fixemos ben.
O sábado visitamos cinco proxectos locais.
- Panadería de Galdo: unha panadería local que mantén a forma tradicional de facer pan.
- Estación Agroecolóxica de Vieiro: a escola de agroforestería sintrópica onde fixen un curso en febreiro (abre nunha lapela nova) .
- Museo da Identidade Cultural Galega: unha exposición de fotografía contemporánea sobre a cultura galega dos últimos anos.
- Teatro das Cortes: o teatro que un día foi establo de vacas.
- O Cadaval: a vella aldea que estamos a reconstruír.
Foi un día esgotador e tamén moi pleno. Cando escoitas estudantes dicir que lles voou a cabeza e que lles amosou outras formas de vivir, de organizarse e de producir alimentos, tócache por dentro.
E isto non ía dos estudantes. Ía dunha oportunidade para plantar sementes, para xuntarnos, para vernos como parte dun ecosistema máis grande na biorrexión.
Desde as ideas novas que xurdiron ata a gratitude expresada e a disposición a percorrer xuntos este proceso territorial, sentín moitísima enerxía.
E agora que?
Acabamos de ampliar o equipo con Eduardo, o noso narrador e fotógrafo, e impulsor do museo da identidade, Galicia Latente (abre nunha lapela nova) , que fixo unhas fotos preciosas esa fin de semana.
Escribo isto xusto despois do Encontro de Aprendizaxe Biorrexional en Romanía, organizado por Commonland e o Bioregional Weaving Labs Collective, onde 27 biorrexións de Europa se xuntaron durante unha semana. Alí coñecín outros tecedores biorrexionais e socios que queren apoiar a nosa comarca.
Imos dar seguimento a todas as persoas que participaron na nosa inmersión biorrexional, recoller a súa valoración e facer entrevistas para identificar os cambios críticos que queremos abordar como ecosistema no territorio.
Despois prepararemos a seguinte inmersión biorrexional e un encontro do ecosistema para grupos de axentes locais, arredor de temas e iniciativas máis concretos.
E por último, precisamos atopar financiamento para que o noso equipo poida soster este traballo durante os vindeiros anos.
A dirección está clara: cambio sistémico rexenerativo en todos os niveis, a persoa, as relacións, a aldea, a biorrexión, Europa e o mundo.
Agardo que isto che dese algunha pista sobre o traballo biorrexional. Seguirei contando máis.
Feliz rexeneración,
Jonas
Publicado por primeira vez o 30 de abril de 2026 no blog persoal de Jonas, A Regenerative Life. Reprodúcese aquí co seu permiso. Ler o orixinal en regenerativelife.eu (abre nunha lapela nova)
Volver ao blog